TFRS Çerçevesinin Yapısı
Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS), Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu'nun (IASB) yayımladığı UFRS'nin Türk hukukuna uyarlanmış versiyonudur. KGK, Türkiye'de muhasebe standartlarını belirleme yetkisine sahip kamu otoritesidir ve 2011 yılından bu yana standart yayımlama faaliyetini sürdürmektedir.
TFRS çerçevesi, finansal raporlamanın kavramsal temelini oluşturan Kavramsal Çerçeve ile birlikte: finansal raporlama standartları (TFRS 1-17), muhasebe standartları (TMS 1-41) ve TFRIC/TFRYK yorumlarından meydana gelmektedir.
Zorunluluk Kapsamı: Kimler TFRS Uygulamak Zorundadır?
KGK'nın bağımsız denetim kapsamını belirleyen kriterleri (Bakanlar Kurulu Kararı, yıldan yıla güncellenmektedir) aşan şirketler TFRS tam set uygulamak zorundadır. 2025 yılı itibarıyla genel eşik değerleri aşağıdaki gibidir:
| Kriter | Büyük Ölçekli | Orta Ölçekli | Küçük Ölçekli |
|---|---|---|---|
| Aktif Toplamı | 150 milyon TL üstü | 75–150 milyon TL | 75 milyon TL altı |
| Net Satış Hasılatı | 300 milyon TL üstü | 150–300 milyon TL | 150 milyon TL altı |
| Çalışan Sayısı | 250 üstü | 50–250 | 50 altı |
| Uygulanan Çerçeve | TFRS Tam Set | KOBİ TFRS veya TFRS | Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği |
Ayrıca; Borsa İstanbul kotasyon şartları, bankacılık ve sigortacılık sektörü mevzuatı kapsamındaki işletmeler büyüklüklerinden bağımsız olarak TFRS tam set uygulamak zorundadır.
Temel TFRS Standartları ve Uygulamaları
TFRS 9 — Finansal Araçlar
2018 yılında zorunlu hale gelen TFRS 9, finansal araçların sınıflandırılması, ölçümü ve değer düşüklüğü konularında köklü değişiklikler getirmiştir. Beklenen kredi zararı (ECL) modeli, bankacılık sektörü başta olmak üzere tüm TFRS uygulayıcıları için önemli metodolojik hazırlık gerektirmiştir. Türk bankaları, BDDK'nın ek rehberleri çerçevesinde TFRS 9'u uygulamaktadır.
TFRS 15 — Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat
TFRS 15, hasılatın beş adımlı model çerçevesinde tanınmasını öngörür: sözleşmenin tanımlanması, performans yükümlülüklerinin belirlenmesi, işlem bedelinin tespiti, bedelin dağıtılması ve hasılatın kaydedilmesi. Türkiye'de inşaat sözleşmeleri, yazılım lisansları ve çok unsurlu hizmet paketleri bu standardın en karmaşık uygulama alanlarını oluşturmaktadır.
TFRS 16 — Kiralamalar
2019 yılından itibaren yürürlükte olan TFRS 16, kiracıların neredeyse tüm kiralama sözleşmelerini bilanço içine almasını zorunlu kılmaktadır. "Kullanım hakkı varlığı" ve buna karşılık gelen "kira yükümlülüğü" kaydı, kiracıların finansal kaldıraç oranlarını önemli ölçüde etkilemiştir. Türkiye'de perakende zincirlerinin ve havacılık şirketlerinin bilanço yapıları bu standartla birlikte belirgin şekilde değişmiştir.
TMS 36 — Varlıklarda Değer Düşüklüğü
TMS 36, maddi ve maddi olmayan duran varlıkların defter değerinin geri kazanılabilir tutarının altına düşmesi durumunda değer düşüklüğü zararının kaydedilmesini zorunlu kılar. Geri kazanılabilir tutar, kullanım değeri ile gerçeğe uygun değerden büyük olanıdır. Türkiye'de özellikle kur değişimlerine duyarlı yabancı para cinsinden varlıklarda değer düşüklüğü testi kritik önem taşımaktadır.
TMS 12 — Gelir Vergileri
TMS 12, cari vergi yükümlülüğü ile ertelenmiş vergi varlık ve yükümlülüklerinin muhasebeleştirilmesini düzenler. TFRS ve VUK arasındaki değerleme farklarından kaynaklanan geçici farklar ertelenmiş vergi kaydını gerektirir. Türkiye'deki yüksek enflasyon ortamı ve sık değişen vergi mevzuatı, TMS 12 uygulamasını özellikle zorlaştırmaktadır.
TFRS'ye Geçiş Süreci
TFRS'ye ilk kez geçen işletmeler için TFRS 1 (İlk TFRS Uygulaması) rehber niteliğindedir. Geçiş sürecinin temel adımları şunlardır:
- Geçiş tarihinin belirlenmesi ve açılış bilançosunun hazırlanması.
- Tüm varlık ve yükümlülüklerin TFRS gerekliliklerine göre yeniden sınıflandırılması.
- TFRS değerleme esaslarına göre yeniden ölçüm yapılması.
- Geçiş etkilerinin öz kaynak açılış bakiyesine kaydedilmesi.
- Karşılaştırmalı dönem bilgilerinin yeniden düzenlenmesi.
- Dipnotlarda zorunlu geçiş açıklamalarının yapılması.